Waarom goed luisteren moeilijker is dan je denkt

“Ik luister echt wel.”

Het is een uitspraak die we regelmatig horen. En waarschijnlijk is ze ook waar. De meeste mensen luisteren oprecht wanneer iemand zijn verhaal vertelt.

Toch voelen veel mensen zich niet echt gehoord.

Hoe kan dat?

Misschien omdat luisteren veel meer is dan zwijgen terwijl de ander spreekt.

In ons dagelijks leven luisteren we vaak met een doel. We zoeken naar een oplossing, een verklaring of een advies. Nog voordat de ander is uitgesproken, zijn we onbewust bezig met de vraag wat we straks zullen zeggen.

Dat is heel menselijk.

We willen helpen.

We willen iets bijdragen.

We willen voorkomen dat de ander zich slecht blijft voelen.

Maar juist die goede bedoelingen kunnen ervoor zorgen dat we voorbijgaan aan wat iemand werkelijk probeert te vertellen.

Luisteren is meer dan woorden horen

Wanneer iemand een verhaal vertelt, horen we niet alleen woorden. We horen ook aarzelingen, emoties, stiltes en soms zelfs wat níét wordt gezegd.

Een cliënt die zegt: “Het gaat eigenlijk best goed,” terwijl zijn schouders hangen en zijn stem zacht klinkt, vertelt misschien een ander verhaal dan de woorden alleen doen vermoeden.

Goed luisteren betekent daarom dat je niet alleen aandacht hebt voor de inhoud van een gesprek, maar ook voor de persoon die het verhaal vertelt.

Dat vraagt aanwezigheid.

En dat is vaak moeilijker dan we denken.

Onze neiging om te helpen

De meeste mensen die kiezen voor coaching of counselling hebben een groot hart voor anderen. Ze willen van betekenis zijn.

Juist daardoor ontstaat een valkuil.

Wanneer iemand vertelt over verdriet, onzekerheid of een moeilijke beslissing, voelen we al snel de behoefte om iets te doen. We geven een advies, delen een eigen ervaring of proberen de situatie positiever te maken.

Hoewel dat goed bedoeld is, kan het onbedoeld de ruimte verkleinen die de ander nodig heeft om zijn of haar eigen verhaal te onderzoeken.

Soms is de grootste steun niet het juiste antwoord.

Maar iemand die blijft luisteren.

Stilte is ook een vorm van luisteren

Veel beginnende begeleiders ervaren stilte als ongemakkelijk. Zodra er een paar seconden niets wordt gezegd, ontstaat de neiging om een nieuwe vraag te stellen of het gesprek weer op gang te brengen.

Toch gebeurt er in stilte vaak meer dan we kunnen zien.

Iemand denkt na.

Voelt.

Zoekt naar woorden.

Geeft betekenis aan wat eerder is uitgesproken.

Wanneer we die stilte meteen vullen, nemen we soms precies de ruimte weg waarin nieuwe inzichten kunnen ontstaan.

Luisteren begint bij jezelf

Misschien is dat wel de grootste uitdaging van professioneel begeleiden.

Niet alleen leren luisteren naar de ander, maar ook naar jezelf.

Merk je dat je ongeduldig wordt?

Dat je graag een oplossing wilt aandragen?

Dat je het lastig vindt als iemand emotioneel wordt?

Of dat je al denkt te weten waar het gesprek naartoe gaat?

Wie zich bewust wordt van die innerlijke reacties, kan ze ook gemakkelijker loslaten. En juist daardoor ontstaat er meer ruimte voor de ander.

Een vaardigheid die blijft groeien

Goed luisteren is geen talent dat je wel of niet bezit.

Het is een vaardigheid die zich verdiept naarmate je meer oefent, reflecteert en bereid bent jezelf steeds opnieuw te onderzoeken.

Daarom geloven wij dat professioneel begeleiden niet begint bij het geven van antwoorden.

Het begint bij het ontwikkelen van de kunst om werkelijk aanwezig te zijn.

Want soms verandert een gesprek niet door wat je zegt.

Maar door hoe je luistert.

Ter overdenking

Wanneer had jij voor het laatst het gevoel dat iemand écht naar je luisterde?

En wat deed die persoon waardoor jij je gezien en gehoord voelde?

Misschien ligt daarin wel een van de belangrijkste lessen voor iedereen die anderen wil begeleiden.